Nhóm làm việc vì sự tham gia của người dân
Người dân đọc báo

Hội Thảo Xã Hội Dân Sự Thường Niên Năm 2016

Hội thảo xã hội dân sự thường niên lần 1 đã được tổ chức trong hai ngày 14 -15/4/2016 tai Hà Nội. Ban tổ chức đã nhận được nhiều phản hồi tích cực của những người tham gia hội thảo. Ngay cả những người trong và ngoài nước không tham gia được cũng dành thời gian để tìm hiểu các tài liệu được sử dụng trong khuôn khổ hội thảo. Hội thảo XHDS lần 1 đã thành công trong việc tạo ra một không gian thảo luận tự do về các vấn đề quan trọng liên quan đến xã hội dân sự Việt Nam hiện nay.

Hội Thảo Xã Hội Dân Sự Thường Niên Năm 2016

Với hơn hơn 130 người tham dự mỗi ngày đến từ nhiều tỉnh thành ở cả 3 vùng miền Bắc, Trung, Nam đã tạo ra những cuộc thảo luận sôi nổi trong mỗi phiên của hội thảo. Các phiên thảo luận đã đề cập đến những vấn đề then chốt cho sự phát triển của xã hội dân sự Việt Nam.

Câu hỏi “xã hội dân sự Việt Nam có được thừa nhận hay cần được thừa nhận không?” trở đi trở lại trong suốt hội thảo và thu hút được nhiều người tham gia thảo luận. Chia sẻ từ diễn giả Bùi Thiêm từ góc nhìn quốc tế cho câu hỏi này là “nếu hiểu theo cách hiểu chung của nhiều nơi thì sự công nhận hay không công nhận không phải là vấn đề về pháp lý, mà thường ở các quốc gia có thể chế cho phép sự đa nguyên chính thức. Đa nguyên đó thể hiện trong những địa hạn khác nhau và được thừa nhận về pháp lý thì đó là sự công nhận xã hội dân sự và xã hội sẽ vận hành trên nền tảng đó. Với XHDS thì không cần đặt vấn đề là ai công nhận ai”.

Vấn đề nhận diện xã hội dân sự Việt Nam cũng được thảo luận rất sôi nổi, có rất nhiều gợi ý cho rằng không nên nhìn vào xã hội dân sự theo kiểu cấu trúc mà nên nhìn nhận từ góc độ chức năng. Và như vậy, sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác hơn giữa các tổ chức xã hội dân sự với nhau và giữa các chủ thể trong xã hội dân sự và giữa chủ thể XHDS với các chủ thể trong các lĩnh vực khác.

Một nhận định được rất nhiều người chia sẻ liên quan đến năng lực hạn chế của xã hội dân sự Việt Nam đó là thiếu sợi dây liên kết giữa xã hội dân sự và lực lượng think-tanks / giới tri thức trong xã hội. Mặc dù giới tri thức/trường học hay “think-tanks” thường đóng vai trò độc lập ở rất nhiều quốc gia, nhưng vị thế của lực lượng này lại ở thế phụ thuộc vào chính phủ ở Việt Nam. Vì vậy, một trong những thông điệp từ hội thảo là thu hút giới trí thức tham gia vào XHDS để mở rộng không gian và nâng cao chất lượng của XHDS.

Hội Thảo Xã Hội Dân Sự Thường Niên Năm 2016

Ảnh tổng kết hội thảo

Một phiên thảo luận được rành riêng cho chủ đề nguồn lực của xã hội dân sự với nhiều câu hỏi và trăn trở. Một thiếu hụt dễ nhận thấy nhất trong vấn đề này đó là nguồn tài trợ đến từ các tổ chức quốc tế hay đại sứ quán đang giảm rõ rệt. Do đó, các chủ thể xã hội dân sự đang loay hoay để tiếp cận các nguồn lực trong nước, ví dụ từ các cá nhân hoặc các tổ chức kinh tế. Tuy nhiên điều này gặp khá nhiều rào cản do các diễn ngôn rất tiêu cực về xã hội dân sự ở Việt Nam. Hai diễn giả Vũ Hồng Phong và Đặng Hoàng Giang đã làm rõ thêm các rào cản thông qua hai nghiên cứu đó là (i) nghiên cứu về hành vi từ thiện của người dân và (ii) doanh nghiệp làm từ thiện ở Việt Nam. Một đòi hỏi khách quan được đặt ra đó là các tổ chức hay chủ thể trong XHDS cần dịch chuyển được cả về chiến lược và phương thức hoạt động để tối ưu hóa các nguồn tài trợ hiện có. Như vậy, việc hỗ trợ các tổ chức có cách làm tốt với thanh niên, kết nối xã hội, phong trào xã hội, kết nối doanh nghiệp là cần thiết.

Phiên thảo luận vai trò của các tổ chức xã hội dân sự cũng rất sôi nổi và thách thức với người tham gia hội thảo. Từ cuối những năm 80 sang những năm 90, các tổ chức tập trung khá nhiều về làm từ thiện, và xóa đói giảm nghèo. Từ giữa những năm 90 đến đầu những năm 2000 nhìn thấy sự chuyển mình rõ nét về vai trò của các tổ chức với nhiều hoạt động vận động thay đổi chính sách. Hiện nay dường như dần xuất hiện thêm những vai trò mới đó là thực hiện các phong trào xã hội, giám sát xã hội, bảo vệ và thúc đẩy quyền con người ở Việt Nam. Với vai trò mới này, các chủ thể và tổ chức XHDS đối mặt với thử thách về năng lực do vai trò mới đòi hỏi nhiều kỹ năng, kiến thức mới. Phiên thảo luận về vai trò đã giúp người tham dự hình dung được tiến trình thay đổi về chức năng của các tổ chức và chủ thể XHDS ở Việt Nam.

Một phiên thảo luận thú vị khác được rất nhiều người nhắc tới là phiên thảo luận về không gian xã hội dân sự. Phiên thảo luận này được mở đầu bằng trình bày nghiên cứu về không gian xã hội dân sự Việt Nam của diễn giả Lê Quang Bình. Nghiên cứu đã giúp người tham dự nhận thêm một khái niệm mới đó là “không gian xã hội dân sự” để từ đó thấy sự đa chiều của XHDS. Đồng thời người tham dự cũng được tiếp cận một cách thức đo xã hội dân sự với 3 thang đo chính là (i) các giá trị và văn hóa của VN, (ii) năng lực và sự chủ động của các tác nhân XHDS, và (iii) sự can thiệp của nhà nước với 33 chỉ số khác nhau. Phiên thảo luận này đã tạo thêm những nền tảng quan trọng giúp người tham dự nhìn về tương lai của XHDS Việt Nam.

Hội thảo đã khép lại với nhiều câu hỏi và thách thức cho XHDS và những người quan tâm. Cần nhiều phiên thảo luận hơn nữa để các vấn đề được phân tích và mổ xẻ thấu đáo hơn.

Thông tin các chuyên gia và diễn giả tham gia hội thảo: http://tinyurl.com/jabx3c6. Bài trình bày + ghi chép tai hội thảo được chia sẻ tại đường link: http://bit.ly/1Sm8Q7s; các bài viết đầy đủ của một số chuyên gia được chia sẻ tại đường link: http://bit.ly/1TPbpjb.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *